OKUMA ve MÜZİK ǀ Yunus Emre: Evrensel Bir Sufi Şiiri

Institut français Ankara, “Yunus Emre: Evrensel Bir Sufi Şiiri” adlı gösteri kapsamında şair ve tercüman Claire Lajus‘u ünlü sufi Yunus Emre’nin şiirlerini okumaya davet ediyor. Kendisine, şan ve müzikte Fransız-Lübnan asıllı mezzo-soprano lirik şarkıcı, enstrümantalist ve besteci Roula Safar eşlik edecek.

• 22 Mayıs 2025, 19.30
• Institut français Ankara, Kültür salonu B2
• Okuma Fransızca, şanlar Hititçe ve Türkçe gerçekleşecek
• Giriş ücretiz, kayıt zorunlu, buraya tıklayın

• Yunus Emre Kimdir?

Yunus Emre, 13. yüzyılda yaşamış Anadolu’lu mutasavvıf şairdir. Türkiye’de çok sevilen ve günümüzde de yaygın olarak okunan, söylenen tasavvuf şiirlerinin yazarıdır. Türkçe’nin Farsça’ya kıyasla edebi bir dil statüsü kazanmasına katkıda bulunduğu, tıpkı Dante’nin İtalyanca’yı Latince’ye kıyasla kazandığı gibi, kendisi de çağdaşı olduğu Türk Dante’si olarak kabul edilir. Fransızcaya çok az çevrilen ve bu nedenle Fransızca konuşan okuyucular tarafından pek bilinmeyen bir şairdir.

Yunus Emre bir sûfiydi, yani İslam’ın mistiklerinden biriydi. Bu akımda, İslam’a yaklaşım dogmaların ötesindedir ve kişinin kendisi üzerinde sürekli çalışarak ilahi özüne en yakın olmayı amaçlar. Yunus Emre şiirlerinde ölüm, manevi aşk, anda yaşamanın önemi, kendini daha iyi tanıma gibi evrensel konuları işlemektedir. Ayrıca mutsuzluğa yol açan insan tutkularını da eleştirir: Kıskançlık, gurur, açgözlülük, ego… Bir sûfi olarak Yunus Emre, varoluşta kalbin üstünlüğünü ve ilahi aşkı dile getiren âşıktır.

•   Neden Yunus Emre?

Bu Türk şairini Fransızca konuşanlara tanıtmak, bu büyük şaire hak ettiği yeri vermek anlamına gelirken, aynı zamanda bu evrensel ve güçlü hümanist mesajlar taşıyan, çağımızın çok ihtiyaç duyduğuna inandığımız bu tasavvuf şiirini yaşatmaya yardımcı olmak anlamına da geliyor.

• Projenin Oluşması

Yunus Emre’nin şiirlerinden, Claire Lajus’un çevirip seslendirmesinden ve lirik şarkıcı Roula Safar’ın gitarı ve küçük vurmalı çalgıları (tef, zil,..) ile geleneksel müzikteki çalgıları anımsatan müziksel yorumundan oluşan bir projedir.

Kısa uyaklı ve manzum şiirler (onzains) ile Divan’dan manzum şiirler (16 hece), Yunus Emre’nin bazı Türkçe şiirleri, Sufi şairin “Gel gör aşk neyledi” gibi şarkıları ve François-Bernard Mâche’nin Hititçe “Muwatalli” (M.Ö. 2. binyılda Anadolu’da yaşayan Hititler, Türklerin atalarıdır) adlı eseri üzerine Roula Safar’ın doğaçlama müzik ve besteleriyle diyalog halinde sunulacaktır. Şiirsel performansa ses kayıtları da eklenecek. Bunlar, Claire Lajus’un İstanbul’da topladığı Yunus Emre şiirlerinin Türkler tarafından okunduğu kayıtlar olacak.

Gösterinin bir saat sürmesi planlanıyor.

Claire Lajus, şair, Türkçe’den çevirmen

Claire Lajus, şair, Türkçeden çevirmen ve çağdaş Türk şiirini tanıtan Ayna adlı çevrimiçi derginin yaratıcısı ve sunucusudur (www.revueayna.com). İstanbul Üniversitesi’nde Fransızca ve Çeviribilim dersleri vermeyi devam etmektedir. Çeşitli yayınevleri için Türkçe şairlerin eserlerinden oluşan on kadar şiir kitabını Fransızcaya çevirdi (Al Manar, Bruno Doucey, Domens, l’Harmattan, A l’index).

Çoğunlukla şiir yazıyor, ama aynı zamanda kısa öyküler de yazıyor; şu anda üzerinde çalıştığı bir romanı da var. Şiirleri çeşitli dergi ve antolojilerde yayınlanmış olup Türkçe, İngilizce, Sırpça ve Romence’ye çevrilmiştir. L’Ombre remue, 2018 ve Aperçus‘un Nisan 2024’te La Crypte basımlarından yayımlandı; Aux Aguets, coll. Levée d’ancre, L’Harmattan 2020, Une Traversée, éditions Marsa, 2023.
Birçok şiir festivalinde, Paris Şiir Pazarı’nda, Türkiye, Belçika ve Sırbistan’daki festivallere katıldı. Avrupa platformu Versopolis‘in şairlerindendir. Aynı zamanda Sète’de Voix Vives şiir festivali ekibinde yer alıyor. Şiirleri yalın bir dille marjinleri ve soruları araştırır. Dünyayı güzelliklerini ve acılarını konu edinen bir şiirdir.

Roula Safar, şan, enstrüman sanatçısı, besteci, mezzo-soprano

Roula Safar, Fransız-Lübnan asıllı mezzo-soprano lirik şarkıcı, enstrümantalist ve besteci. Beyrut’ta ve ardından Paris’te üniversitede müzik, enstrüman ve vokal eğitimi aldıktan sonra, geleneksel müzik de dahil olmak üzere erken dönem müziklerinden çağdaş eserlere kadar uzanan repertuvarıyla kariyerine başladı.

Purcell’in Dido ve Aeneas’ındaki Dido ve Büyücü, Monteverdi’nin Orfeo’sundaki Haberci, Mozart’ın La Finta Giardiniera’sındaki Ramiro, Gounod’nun Faust’undaki Siebel‘dir. Ayrıca oratoryolarda ve lied ve şarkı resitallerinde de yer almaktadır. Ayrıca lieder’in oratoryoları ve  resitalleri de gerçekleştirmektedir. Aynı zamanda çağdaş müziği araştırıyor ve Georges Aperghis, Luciano Berio ve François-Bernard Mâche’nin eserlerini seslendiriyor.

Florence Baschet, Betsy Jolas, Régis Campo, Karim Haddad, Michael Levinas, Alexandros Markeas, Thierry Machuel, Roger Tessier, Nicolas Vérin ve Charles David Wajnberg’in rollerini ve eserlerini yaratıyor. Gabriele Ferro, Stéphane Denève, Patrick Davin, Mark Foster, Mirella Giardelli, Jean-Claude Malgoire, Pascal Rophé, Pierre-André Valade yönetimindeki enstrümantal topluluklarla ve ayrıca Orchestre pour la Paix ile iş birlikleri yapmaktadır.

Paris’te Salle Pleyel, Théâtre du Châtelet, Cité de la Musique, Ircam, Radio-France, UNESCO, Comédie Française ve Montpellier Operası ile Verdun’daki Dünya Barış Merkezi’nde şarkı söylüyor.

Kariyeri aynı zamanda uluslararası olup, Cenevre’deki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nin yanı sıra Avrupa, ABD, Ortadoğu ve Kuzey ve Orta Afrika’nın çeşitli şehirlerinde de görev yapmaktadır.

CD’leri: Racines Sacrées (2009) ve Vergers d’exil (2011) Hortus’te yayınlandı, ses chants en langues anciennes sur un dispositif pérenne pour le Musée de l’Homme (2015) , Roula Safar chante Paul Valéry  Bruno Doucey/ Sous la Lime (2016) ve La rencontre (Vénus-Khoury Ghata şiirleri, şan Roula Safar) Sous La lime (2019), Jusqu’au soleil, L’improbable Ciel ile dörtlü doğaçlama müzik, Hortus (2024).